Irak’ta Yolsuzluk ve Kürdistan Bölgesi’nin Mali Hakları

Kürdistan Bölgesi Hükümeti Maliye ve ekonomi/" class="veng-auto-link">Ekonomi Bakanlığı, Bağdat’ın yıllardır yasal payını göndermemesi nedeniyle ciddi mali zorluklar yaşıyor. 2019’dan 2025’e kadar olan süreci kapsayan yeni bir rapora göre, Kürdistan Bölgesi, genel bütçedeki yüzde 12,67’lik yasal payından mahrum bırakıldı. Bağdat, 2021 yılında Kürdistan Bölgesi’nin mali haklarının yalnızca yüzde 8 ila yüzde 10’unu gönderdi. 2024 ve 2025 yıllarına ait tablolar, bu iki yıl boyunca Bağdat’tan Kürdistan Bölgesi’ne hiçbir ödeme yapılmadığını gösteriyor.

Bu durum, Kürdistan Bölgesi Hükümeti’nin 1,19 milyon hak sahibinin aylık 945,8 milyar dinar tutarındaki maaş yükümlülüğünü karşılama konusunda zorluklar yaşamasına neden oldu. Kürdistan Bölgesi Hükümeti, gümrük ve vergi gibi yerel gelirler aracılığıyla bu ihtiyacın bir kısmını karşılamaya çalıştı, ancak Bağdat’ın göndermediği meblağları telafi edemedi.

Aynı zamanda, Bağdat’ta büyük bir yolsuzluk skandalı ortaya çıktı. 2022 yılında, Iraklı müfettişler, federal vergi dairesinden yaklaşık 3,7 trilyon dinar (yaklaşık 2,5 milyar dolar) değerinde bir yolsuzluk davasını ifşa etti. Soruşturma, Eylül 2021 ile Ağustos 2022 arasında, hiçbir yasal hakkı bulunmayan beş hayali şirket tarafından federal hükümete ait Rafidain Bankası şubelerinden 247 sahte çek tahsil edildiğini ortaya çıkardı.

Mayıs 2026’da, varlıkların geri kazanılması için kurulan yeni bir komisyon dosyayı tekrar açtığında, yolsuzluğun boyutunu yaklaşık 5 milyar dolara yükseltti. Bu rakam, Kürdistan Bölgesi’nin tüm illerindeki gümrük, emlak vergisi ve kurumlar vergilerinden elde ettiği yıllık toplam petrol dışı gelirinin 700 milyon doları nadiren aşmasıyla kıyaslanabilir.

Irak’ın yeni Başbakanı Ali Zeydi, son yılların en kapsamlı yolsuzlukla mücadele operasyonunu başlattı. 28 Haziran’da Bağdat’taki Yeşil Bölge’de şafak vaktinden önce düzenlenen operasyonda, terörle mücadele birimleri onlarca bürokrat, milletvekili ve iş insanını gözaltına aldı. Gözaltına alınanlar arasında eski bir Petrol Bakanlığı Müsteşarı da bulunuyor. Sadece onun davasında, nakit para, altın, lüks araçlar ve bir kısmı yer altına gizlenmiş mülkler dahil olmak üzere 107 milyon dolarlık varlığa el konuldu.